Պատմությունը
Ասկերանի պատմաերկրագիտական թանգարանը ստեղծվել է 1996 թվականին:
2004 թվականի հունվարից Արցախի կառավարության որոշման համաձայն այն վերանվանվել է և դարձել «Ասկերանի պատմաերկրագիտական թանգարան» ՊՈԱԿ, իսկ կառավարության 2008 թվականի դեկտեմբերի 1-ի թիվ 849 ռրոշմամբ լուծարվել և ստեղծվել է «Արցախի պետական պատմաերկրագիտական թանգարան» ՊՈԱԿ-ի Ասկերանի մասնաճյուղը:
Թանգարանը տեղակայված էր Ասկերանի շրջվարչակազմի շենքում՝ Ն. Ստեփանյան 14 հասցեում:
Ասկերան քաղաքը՝ այդ թվում և թանգարանը, 2023 թվականի սեպտեմբերի 19-ի ռազմական ագրեսիայի և հայերի բռնի տեղահանումից հետո օկուպացվել է Ադրբեջանի կողմից
Հավաքածուն
Ասկերանի պատմաերկրագիտական թանգարանը բաղկացած էր երկու սրահից։ Հավաքածուն ներառում էր շուրջ 500 ցուցանմուշ, որի մեջ փոքր թիվ էին կազմում հնագիտական գտածոները։ Հիմնականում ցուցադրվում էին 19-20-րդ դարերի հայկական մշակույթին վերաբերող ազգագրական տարեր բնույթի առարկաները և հայրենական պատերազմին վերաբերող նմուշները (նկ. 1-3)։ Ցուցանմուշները թանգարան էին տեղափովել ինչպես հավաքչական աշխատանքների, այնպես էլ կամավոր նվիրատվությունների միջոցով։
Հիմնականում աշխատանքներ են ընթացել Հայրենական Մեծ պատերազմն ու Արցախյան գոյամարտը արտացոլող նյութերի ձեռքբերման և ձևավորման ուղղությամբ։ Ներկայացվաժ էին նաև Ասկերանի շրջանի գյուղերի պատմա-աշխարհագրական բնութագրությունները, վաստակաշատ մանկավարժները, պետական, հասարակական ակնառու գործիչների անձնական գործերը, երկրագիտական և ազգագրական նյութեր Արցախի պատմության վերաբերյալ:
Թանգարանի ցուցասրահը
Ասկերանի թանգարանը բաղկացած էր երկու բաժիններից.
Առաջին սրահում՝ հնագիտության և ազգագրության բաժնում տեղադրված են համապատասխան երկրագիտական ու ազգագրական բնույթի ցուցանմուշներ, Արցախի պատմաճարտարապետական հուշարձանների և գյուղերի լուսանկարներ, Ասկերանի պատմությանն ու մշակույթին վերաբերող գրքեր, լուսանկարներ և այլն:
Երկրորդ սրահում ներկայացված էին Հայրենական պատերազմին և Արցախյան շարժմանն ու պատերազմին նվիրված ցուցանմուշները:
