Գործունեությունը պատերազմից առաջ
Արցախյան առաջին պատերազմի ժամանակ հրետակոծությունից վնասվել էր հուշարձանի քանդակի ձեռքի հատվածը։ Չնայած դրան, թանգարանը գործում էր և ընդունում այցելուների։
Վերջին տարիներին համայնքի ակտիվ մասնակցությամբ կազմվել էր հուշարձանի վերականգնման նախագիծ, նախատեսվում էր բարեփոխել նաև թանգարանի մշտական ցուցադրությունը, որը, ցավոք, պատերազմի պատճառով անավարտ մնաց։
Վիճակը պատերազմից հետո
2023 թվականի սեպտեմբերի 19-ի ադրբեջանական ռազմական ագրեսիայի և հայերի բռնի տեղահանումից հետո թանգարանն անցել է Ադրբեջանի վերահսկողության տակ։ Թանգարանի հավաքածուի ճակատագիրն անհայտ է։
Թանգարանը և միջազգային իրավական կարգավորումները
Ինչպես ցանկացած մշակութային արժեքի, այնպես էլ թանգարանի և հավաքածուի պաշտպանության միջազգային իրավա-օրենսդրական հիմքը կազմում են Զինված ընդհարման դեպքում մշակութային արժեքների պաշտպանության մասին Հաագայի 1954 թվականի կոնվենցիան և իր երկու արձանագրությունները (1954 և 1999 թվականներ)։ Համաձայն «Զինված հակամարտությունների ժամանակ մշակութային արժեքների պաշտպանության մասին» 1954 թվականի Հաագայի կոնվենցիայի 4-րդ հոդվածի՝ արգելված է մշակութային ժառանգության հանդեպ վանդալիզմի, գողության, կողոպուտի, յուրացման, թշնամանքի և հաշվեհարդարի ցանկացած գործողություն։ Ըստ Հաագայի 1954 թվականի առաջին արձանագրության՝ արգելված է գրավյալ տարածքներում ոչնչացնել մշակութային կամ հոգևոր արժեքները։ Հաագայի 1999 թվականի երկրորդ արձանագրությունը վերահաստատում է այս պահանջը և այդպիսի արարքը՝ ըստ 15-րդ հոդվածի, որակում որպես միջազգային հանցագործություն։ Մշակութային արժեքների ոչնչացման գործողություններն արգելվում են նաև Ժնևի 1949 թվականի օգոստոսի 12-ի պատերազմից տուժածների պաշտպանության, պատերազմի օրենքների և սովորույթների վերաբերյալ միջազգային չորս կոնվենցիաների և արձանագրութունների, ինչպես նաև ՄԱԿ-ի համապատասխան բանաձևերի և Մարդու իրավունքների պաշտպանության պայմանագրերի։
