Հին Թաղասեռի կամուրջը
![Taghaser bridge](https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/Taghaser-bridge-e1624830126768.jpg)
Տեղադրությունը
Կամուրջը գտնվում է Հադրութի շրջանի Թաղասեռ գյուղից 2-2,5 կմ դեպի հյուսիս-արևմուտք՝ Հին շեն գյուղատեղիում, Պարզագետի վրա (նկ․ 1)։
![Նկ․ 1 Հին Թաղասեռի կամուրջը արևելքից, 2000 թ․, Կարապետյան Ս․, Արցախի կամուրջները, Երևան, 2009, էջ 90:](https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/Նկ․-001-Թաղասեռի-կամուրջ-1.jpg)
Նկ․ 1 Հին Թաղասեռի կամուրջը արևելքից, 2000 թ․, Կարապետյան Ս․, Արցախի կամուրջները, Երևան, 2009, էջ 90:
Պատմական ակնարկ
Հին Թաղասեռ գյուղատեղին ընկած է Պարզագետի աջ ու ձախ կողմերում և բավականին մեծ տարածություն է զբաղեցնում։ Այս կամուրջը կապում էր գյուղի երկու հատվածները, այստեղով էր անցնում Դիզակի մելիքանիստ Տողի ու շրջակա գյուղերի և մելիքության հարավային՝ ընդհուպ մինչև Արաքս գետն ընկած բնակավայրերին կապող ճանապարհներից մեկը: Կամուրջի շինարարական արձանագրությունը փաստում է, որ կամուրջն առնչվում է դիզակյան հռչակավոր մելիքական տոհմի գործունեության հետ:
Ճարտարապետական-հորինվածքային քննություն
Միաթռիչք թաղակապ կամուրջ է, կառուցված է կոպտատաշ քարից, կամարները սրբատաշ են։ Երկարությունը 7,6 մետր է, լայնությունը՝ 3 մետր, բարձրությունը՝ 3 մետր, թռիչքի երկարությունը՝ 3,68 մետր (նկ․2)։
Կամրջի հոսքընթաց ձախակողմյան խելի ճակատին ագուցված սրբատաշ զույգ քարերի վրա պահպանվել է հնգատող շինարարական արձանագրությունը (նկ․ 3). «Յիշատակ է գա/մու[ր]ճ[ս] այս պ[ար]ոն Եկանի որդի/ Պաղտ[աս]արի կողագից Փեր[ու]ն/: [Թ]վին :ՌՄԺԲ: (1763 թ.) ու(՞)ն /: Մի բերան/ Ա[ստուա]ծ ողորմի [ասեք]» (Համեմատիր, Կարապետյան, 2009, 90):
![Նկ․ 2 Հին Թաղասեռի կամուրջը արևմուտքից, 2016 թ․, լուս․ Գ․ Բուդաղյանի։](https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/Նկ․002-Թաղասեռի-կամուրջ-1-scaled.jpg)
Նկ․ 2 Հին Թաղասեռի կամուրջը արևմուտքից, 2016 թ․, լուս․ Գ․ Բուդաղյանի։
![Նկ․ 3 Կամրջի արձանագիր քարերը, 2000 թ․, Կարապետյան Ս․, Արցախի կամուրջները, էջ 90:](https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/նկ․-003-Թաղասեռի-կամուրջ-1.jpg)
Նկ․ 3 Կամրջի արձանագիր քարերը, 2000 թ․, Կարապետյան Ս․, Արցախի կամուրջները, էջ 90:
Վիճակը պատերազմից առաջ, ընթացքում և պատերազմից հետո
Պատերազմից առաջ կամուրջը գտնվում էր բավարար վիճակում և օգտագործվում էր։
2016 թվականին արձանագիր քարերից մեկը (նկ․ 4, 5) պոկվել էր և դրվել է կամրջին հարակից տարածքում։ Պատերազմի ժամանակ կամուրջը չի տուժել։ Հետպատերազմյան վիճակի մասին տեղեկությունները բացակայում են։
![Նկ․ 4 Կամրջի պոկված արձանագիր քարը, 2016 թ․, լուս․ Գ․ Բուդաղյանի։](https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/Նկ․004-Թաղասեռի-կամուրջ-1-scaled.jpg)
Նկ․ 4 Կամրջի պոկված արձանագիր քարը, 2016 թ․, լուս․ Գ․ Բուդաղյանի։
![Նկ․ 5 Կամուրջն առանց արձանագիր քարերից մեկի, 2016 թ․, լուս․ Գ Բուդաղյանի։](https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2021/05/Նկ․005-Թաղասեռի-կամուրջը-1-scaled.jpg)
Նկ․ 5 Կամուրջն առանց արձանագիր քարերից մեկի, 2016 թ․, լուս․ Գ Բուդաղյանի։
Գրականություն
1․ Դիվան հայ վիմագրության, պրակ 5, Արցախ, կազմեց՝ Ս․ Բարխուդարյանը, Երևան, 1982։
2․ Կարապետյան 2009 – Կարապետյան Ս․, Արցախի կամուրջները, Երևան։
Հին Թաղասեռի կամուրջ
Արցախ