Պատմական ակնարկ
Չափար գյուղի և նրա շրջակայքի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկում ներառված է 65 հուշարձան, որոնցից մեկն էլ 11–13–րդ դարերի «Հակառակաբերդ» ամրոցն է (նկ․ 1)։
Հակառակաբերդ ամրոցի մասին տեղեկությունները քիչ են։ Համաձայն Մակար Բարխուդարյանցի՝ «Հակառակաբերդը գտնվում է Դատի վանքից վերև մի թրաձև և անտարապատ սարի վերայ։ Բերդս ունի ամուր դիրք, հիանալի տեսարան և նշանաւոր ջուր։ Մի քարուկիր և մեծ ջրամբար է լի կենդանի ջրով, որ ոչ աւելանում է և ոչ պակասում, ոչ ջուր է ընդունում և ոչ արտահանում։ Բոլորովին անջրպետուած է բերդասարս իւր չորս կողմերից խորանդունդ և լայնգոգ ձորերով․ միայն ունի մի թելուղի, որ մի սեռի գլխով բարձրանում է դեպի բերդն։ Ամրոցիս մեջ տեղ տեղ երևում են հին շինութեանց հետքեր» (Բարխուտարեանց 1895, 212)։
Շ․ Մկրտչյանը նշում է, որ ամրոցը գտնվում է Չափար գյուղից 3 կիլոմետր հեռավորության վրա. «Բարձր և անառիկ ժայռերը, որոնց վրա կառուցված է ամրոցը, լրացուցիչ ամրացվել են կրկնակի պատերով։ Ամրոցում պահպանվել է ընդարձակ ջրամբար, որի ջրի մակարդակը տարվա ընթացքում մնում է անփոփոխ» (Мкртчян 1989, 46), իսկ Վ․ Բալայանը հիշատակում է Հակառակաբերդը Չափար գյուղի մնացած հուշարձանների շարքում՝ թվագրելով այն 12-13 - րդ դարերով (Բալայան 2020, 362)։
Ավելի մանրամասն Հակառակաբերդին անդրադարձել է Ս․ Մինասյանը (Մինասյան 2010, 5 - 13)։ Նա իր հոդվածում քննում է Հակառակաբերդի անվանումը ներկայացնելով նրա տարբերակները՝ «Հկռապերթ», «Բերդ», «Չափարի բերդ», «Հայկաբերդ», «Ղալա», «Շարմաղ ըղճկա ճյուրը» անվանումները (Մինասյան 2010, 11)։
