Մանրամասներ: Արցախի կանայք:

Վերջին հետազոտությունները բերում են այն համոզման, որ կարծրացած այն պատկերացումը, թե արցախցի կանայք, որ 19-րդ դարի ազգագրական որոշ քննություններում ներկայացվում են երեսները և հատկապես բերանները հատուկ քթկալով կամ բերանկալով փակված, այդ սովորույթը ժառանգել են խոր անցյալից, որպես զրադաշտական հավատալիքների դրսևորում, փաստացի հիմնավորումներ չունեն:

Ավելին, արցախյան խաչքարային և տապանաքարային պատկերաքանդակում կանայք ներկայանում են տղամարդկանց հետ համարյա համահավասար, առանց դեմքի ու բերանի փակի, գլխաշորով, որը փակում է միայն մազերը:

Նկ․ 1 Օխտըեղցի վանք 1158 թ.

Նկ․ 4 Վաղուհաս 12-13-րդ դդ.

Նկ․ 2 Հանդաբերդի վանք 1194 թ.

Նկ․ 5 Աղին նահատակ վանք 16-17-րդ դդ.

Նկ․ 3 Կոշիկ անապատ 1215 թ.

Նկ․ 6 Կղարծիի Սուրբ Լուսավորիչ վանք 16-17-րդ դդ.