Շոշի Սբ․ Աստվածածին եկեղեցին
Տեղադրությունը
Շոշ գյուղը գտնվում է Արցախի Հանրապետության Ասկերանի շրջանում: Սբ․ Աստվածածին եկեղեցին գտնվում է գյուղի հյուսիս-արևմտյան եզրամասում, որի շուրջը տարածվում է հին ու նոր գերեզմանոցը: 44-օրյա պատերազմից հետո Շոշը հայտնվել է օկուպացիոն սահմանի վրա։
![Tr Ekegeci Acc](https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/Tr-Ekegeci-Acc.jpg)
Պատմական ակնարկ
Եկեղեցու մասին պատմական տեղեկությունները բացակայում են:
Ճարտարապետա-հորինվածքային նկարագրություն
Եկեղեցին հատակագծում ուղղանկյուն միանավ սրահ է։ Կառուցված է սպիտակավուն փոքր ու միջին չափերի անմշակ ու կիսամշակ կրաքարով, սրբատաշ են միայն մուտքի և լուսամուտների եզրաքարերը, ինչպես նաև պատերի անկյունաքարերը։ Շինության միակ մուտքը հարավային կողմից է (նկ. 1, 2, 3, 4)։ Այն ներքուստ թաղակապ է, ունի ցածրիկ բեմ և երկու ավանդատուն (նկ. 9): Պատերին կան ագուցված 17-18-րդ դարերի փոքրիկ խաչքարեր և տապանաքար (նկ. 5, 6, 7, 8): Եկեղեցու շքամուտքի վերնամասի արձանագրությունը հայտնում է․ (նկ. 10). ‹‹Յիշատակ կառուցեց ս[ու]րբ/ եկեղեցիս շուշվեցի Բաղ/դասար ս[ա]ր[կաւա]գն Աբարեանց/ ու իր ընկեր Առուսդամ Գափ/իեան Խառադեա[ն]ց. 1918 թ./, որ (է) ցորնի փո[ւ]թ էր 20 ր[ուբլի]››: Ավագ խորանի աջակողմյան արձանագրությունը հայտնում է (նկ. 11). ‹‹Յիշատակ կառու/ցեց եկեղեցիս շուշ/վեցի Բաղտասարը, հոգւ[ո]ցն փրկութեան/՝ իր և իր կին Մարգա/րիտի Աբարեանց, 1915 թ.»:
![Նկ. 1 Եկեղեցու տեսքը հարավից, լուս. Ա․ Գրիգորյանի։](https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/001-6-scaled.jpg)
Նկ. 1 Եկեղեցու տեսքը հարավից, լուս. Ա․ Գրիգորյանի։
![Նկ. 3 Եկեղեցու տեսքը հյուսիսից, լուս. Ա․ Գրիգորյանի։](https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/003-5-scaled.jpg)
Նկ. 3 Եկեղեցու տեսքը հյուսիսից, լուս. Ա․ Գրիգորյանի։
![Նկ. 5 Եկեղեցու պատին ագուցված խաչաքանդակ, լուս. Ա․ Գրիգորյանի։](https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/005-3-scaled.jpg)
![Նկ. 7 Եկեղեցու պատին ագուցված խաչաքանդակ, լուս. Ա․ Գրիգորյանի։](https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/007-3-scaled.jpg)
Նկ. 7 Եկեղեցու պատին ագուցված խաչաքանդակ, լուս. Ա․ Գրիգորյանի։
![Նկ. 9 Եկեղեցու ներքին տեսքը, լուս. Ա․ Գրիգորյանի։](https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/009-1-scaled.jpg)
Նկ. 9 Եկեղեցու ներքին տեսքը, լուս. Ա․ Գրիգորյանի։
![Նկ. 2 Եկեղեցու տեսքը արևմուտքից, լուս. Ա․ Գրիգորյանի։](https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/002-1-scaled.jpg)
Նկ. 2 Եկեղեցու տեսքը արևմուտքից, լուս. Ա․ Գրիգորյանի։
![Նկ. 4 Եկեղեցու գլխավոր մուտքը, լուս. Ա․ Գրիգորյանի։](https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/004-3-scaled.jpg)
Նկ. 4 Եկեղեցու գլխավոր մուտքը, լուս. Ա․ Գրիգորյանի։
![Նկ. 6 Եկեղեցու պատին ագուցված խաչաքանդակ, լուս. Ա․ Գրիգորյանի։](https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/006-3-scaled.jpg)
Նկ. 6 Եկեղեցու պատին ագուցված խաչաքանդակ, լուս. Ա․ Գրիգորյանի։
![Նկ. 8 Եկեղեցու պատին ագուցված խաչաքանդակ, լուս. Հ. Պետրոսյանի։](https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/008-1-scaled.jpg)
Նկ. 8 Եկեղեցու պատին ագուցված խաչաքանդակ, լուս. Հ. Պետրոսյանի։
![Նկ. 10 Եկեղեցու մուտքից վերև գտնվող շինարարական արձանագրությունը, լուս. Ա․ Գրիգորյանի։](https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/010-1-scaled.jpg)
Նկ. 10 Եկեղեցու մուտքից վերև գտնվող շինարարական արձանագրությունը, լուս. Ա․ Գրիգորյանի։
![Նկ. 11 Եկեղեցու ներսում գտնվող շինարարական արձանագրությունը, լուս․ Ա․ Գրիգորյանի։](https://monumentwatch.org/wp-content/uploads/2022/09/011-1-scaled.jpg)
Նկ. 11 Եկեղեցու ներսում գտնվող շինարարական արձանագրությունը, լուս․ Ա․ Գրիգորյանի։
Վիճակը պատերազմից առաջ և հետո
Արցախյան պատերազմների ժամանակ եկեղեցին չի տուժել, խորհրդային տարիներինտագործվել է տնտեսական նպատակներով: 2022 թվականին ավարտվել են սուրբ Աստվածածին եկեղեցու վերանորոգման աշխատանքները https://www.youtube.com/watch?v=ViV7rNaGOgA: Վերանորոգման ժամանակ, նախկին, չպահպանաած զանգակատան փոխարեն հավելվել է նորը, որն իր ծավալային լուծումով հավելյալ գմբեթ է հիշեցնում և համահունչ չէ եկեղեցու պատմական տեսքին:
Շոշի Սբ․ Աստվածածին եկեղեցին
Արցախ